Պարապմունք 22․ Երկրաչափություն

 Պարապմունք 22.

Թեմա՝ Ուղղին ուղղահայաց

Դիտարկենք a ուղիղը և նրա վրա չգտնվող A կետը, տես նկարը: A կետը և a ուղղի H կետը միացնենք հատվածով: Եթե a ուղիղը  և AH ուղիղը կազմում են 90 աստիճանի անկյուն, այսինքն՝ փոխուղղահայաց են, ապա AH հատվածը կոչվում է A կետից a ուղղին տարված ուղղահայաց: H կետը կոչվում է ուղղահայացի հիմք, տես նկարը։

Կարճ գրում ենք այսպես՝ AH_|_a:

Թեորեմ: Ուղղի վրա չգտնվող կետից այդ ուղղին կարելի է տանել ուղղահայաց, ընդ որում՝ միայն մեկը:

Գծագրելիս կետից ուղղին ուղղահայաց տանելու համար հաճախ օգտվում են անկյունաքանոնից։

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. GEOGEBRA ծրագրով գծեք a ուղիղ, նշեք որևէ  կետ ուղղի վրա, նշեք որևէ  կետ ուղղից դուրս։

2. GEOGEBRA ծրագրով գծեք a ուղիղ, նշեք այնպիսի  կետ ուղղի վրա, նշեք այնպիսի  կետ ուղղից դուրս, որ այդ երկու կետերը միացնող ուղիղը ուղղահայց լինի a-ին։

3. Ի՞նչ եք հասկանում երկու փոխուղղահայաց ուղղիղներ ասելով, բացատրեք։ GEOGEBRA ծրագրով ցույց տվեք գծագիրը։
Երկու ուղիղները կոչվում են փոխուղղահայաց, երբ ամեն անկյունը կազմում է 90o աստիճան։

4. Ի՞նչ է նշանակում կետից ուղղին տարված ուղղահայաց։ GEOGEBRA ծրագրով ցույց տվեք գծագիրը։

5. Ուղղի վրա չգտնվող կետից քանի՞ ուղղահայաց կարելի է տանել, ձևակերպեք թեորեմը։

6. GEOGEBRA ծրագրով գծեք a ուղիղ, այդ ուղղից դուրս նշեք երեք կետ՝ A, B, C: Յուրաքանչյուր կետով տարեք a ուղղին ուղղահայաց։

7. GEOGEBRA ծրագրով գծեք a ուղիղ, այդ ուղղի  տարբեր կողմերում նշեք A, B կետերը: Յուրաքանչյուր կետով տարեք a  ուղղին ուղղահայաց։

8. A և C կետերը գտնվում են a ուղղի միևնույն կողմում,  a ուղղին  տարված AB և CD ուղղահայացները հավասար են: Ապացուցեq, որ ABD և CDB եռանկյունները հավասար են: 

9. Ո՞ր կետն է B կետից CD ուղղին տարված ուղղահայացի հիմքը։

10. Կրկնողություն։ Ձևակերպեք երկու եռանկյունների հավասարության առաջին, երկրորդ  հայտանիշները։