Դաս 4. (05.10 - 09.10)

Դաս 4.    (05.10 - 09.10)

§ 5.  Ազատ անկում: Ազատ անկման արագացում: 

§ 6 . Հավասարաչափ շարժում շրջանագծով:

1. Ձևակերպել Գալիլեյի օրենքը։

Գալիլեյի օրենքի համաձայն՝ առանց օդի դիմադրության բոլոր մարմինները Երկրի մոտ ընկնում են նույն արագացմամբ՝ անկախ իրենց զանգվածից։

2. Ո՞ր երևույթն են անվանում ազատ անկում։
Ազատ անկում են անվանում մարմնի շարժումը միայն Երկրի ձգողության ուժի ազդեցությամբ, երբ օդի դիմադրությունը հաշվի չի առնվում։

3. Ինչպե՞ս կարելի է համոզվել, որ ազատ անկումը հավասարաչափ արագացող է։
Փորձերով կարելի է պարզել, որ ազատ անկման ժամանակ մարմնի արագությունը հավասար ժամանակամիջոցներում մեծանում է նույն չափով։ Այսինքն՝ շարժումը հավասարաչափ արագացող է։

4. Նկարագրել Գալիլեյի օրենքի ճշմարտացիությունը հաստատող փորձերը։
Գալիլեյը տարբեր զանգվածներով գնդեր էր գլորում թեք հարթությամբ և ուսումնասիրում նրանց շարժումը։ Նա պարզեց, որ գնդերի արագացումները նույնն են։ Նա նաև ցույց տվեց, որ եթե օդի դիմադրությունը չլիներ, տարբեր զանգվածներով մարմինները միաժամանակ կընկնեին։

5. Ինչի՞ է հավասար ազատ անկման արագացումը և ինչպես է այն ուղղված։
Ազատ անկման արագացումը մոտավորապես հավասար է g = 9,8 մ/վ², իսկ դպրոցական խնդիրներում հաճախ ընդունում ենք g ≈ 10 մ/վ²։ Այն ուղղված է դեպի Երկրի կենտրոնը։

6. Գրել ազատ անկման բանաձևերը։
Եթե մարմինը ընկնում է հանգստի վիճակից՝
h = gt²/2
v = gt
v² = 2gh

7. Ո՞ր շարժումն են անվանում շրջանագծային հավասարաչափ շարժում։
Շրջանագծային հավասարաչափ շարժում են անվանում այն շարժումը, որի ժամանակ մարմինը շարժվում է շրջանագծով՝ հաստատուն արագության մեծությամբ։

8. Ի՞նչ ուղղություն և մեծություն ունի արագությունը շրջանագծային հավասարաչափ շարժման դեպքում։ Բերել օրինակներ։
Արագության մեծությունը մնում է հաստատուն, իսկ ուղղությունը անընդհատ փոխվում է։ Արագությունն ուղղված է շրջանագծի տվյալ կետին տարված շոշափողի ուղղությամբ։ Օրինակ՝ ժամացույցի սլաքի, կարուսելի կամ պտտվող անիվի եզրակետի շարժումը։

9. Ի՞նչ է պտտման պարբերությունը։
Պտտման պարբերությունը այն ժամանակն է, որի ընթացքում մարմինը կատարում է մեկ ամբողջական պտույտ։ Այն նշանակվում է T-ով և չափվում է վայրկյաններով։

10. Ի՞նչ է պտտման հաճախությունը, և որն է նրա միավորը։
Պտտման հաճախությունը մեկ վայրկյանում կատարվող ամբողջական պտույտների թիվն է։ Այն նշանակվում է ν-ով և չափվում է հերցով (Հց)։

11. Գրել և բացատրել պտտման պարբերության և հաճախության կապն արտահայտող բանաձևը։
Պարբերության և հաճախության կապը՝
ν = 1/T
որտեղ ν-ն պտտման հաճախությունն է, իսկ T-ն՝ պտտման պարբերությունը։ Այսինքն՝ որքան փոքր է պարբերությունը, այնքան մեծ է հաճախությունը։

12. Ինչպե՞ս կարելի է հաշվել շրջանագծով հավասարաչափ շարժվող մարմնի արագությունը, եթե հայտնի են շրջանագծի շառավիղը և պտտման պարբերությունը կամ հաճախությունը։
Արագությունը կարելի է հաշվել՝
v = 2πR/T
կամ՝
v = 2πRν,
որտեղ R-ը շրջանագծի շառավիղն է, T-ն՝ պտտման պարբերությունը, իսկ ν-ն՝ պտտման հաճախությունը։