7.1 առաջադրանքներ

 Ա1 | Հասկացություններ և անուններ

Բնութագրի՛ր:
Աշոտ I • Զաքարիա Ձագեցի • Վասիլ I • Սմբատ I • Գագիկ Արծրունի • Աշոտ II Երկաթ •
Աշոտ III • Սմբատ II • Գագիկ I • Բագարան • Սևանի «ծովամարտ» • Անի •
Կաթողիկոսանիստ աթոռ

Աշոտ I – Բագրատունյաց Հայաստանի թագավորն էր (885–890 թթ.)։ Նա վերականգնեց Հայաստանի անկախ թագավորությունը և ամրապնդեց երկրի իշխանությունը։

Զաքարիա Ձագեցի – Հայոց կաթողիկոսն էր, որը կարևոր դեր ունեցավ Բագրատունյաց թագավորության վերականգնման գործում։

Վասիլ I – Բյուզանդիայի կայսրն էր։ Նրա օրոք Բյուզանդիան փորձում էր ամրապնդել իր ազդեցությունը Հայաստանում։

Սմբատ I – Աշոտ I-ի որդին և հաջորդը, Բագրատունյաց Հայաստանի թագավորը (890–914 թթ.)։ Նրա օրոք Հայաստանը պայքարում էր արաբական արշավանքների դեմ։

Գագիկ Արծրունի – Վասպուրականի Արծրունի իշխանն ու թագավորն էր։ Նա Վասպուրականում ստեղծեց առանձին թագավորություն։

Աշոտ II Երկաթ – Բագրատունյաց Հայաստանի թագավորը (914–928 թթ.)։ Նա երկար պայքարեց արաբների դեմ և կարողացավ պահպանել Հայաստանի անկախությունը։

Աշոտ III – Բագրատունյաց Հայաստանի թագավորը (953–977 թթ.)։ Նրա օրոք Անին դարձավ Հայաստանի մայրաքաղաք։

Սմբատ II – Աշոտ III-ի որդին և հաջորդը (977–989 թթ.)։ Նրա օրոք շարունակվեց Անիի զարգացումը և ամրաշինությունը։

Գագիկ I – Բագրատունյաց Հայաստանի հզոր թագավորը (989–1017 թթ.)։ Նրա օրոք թագավորությունը հասավ իր հզորության բարձրակետերից մեկին։

Բագարան – քաղաք, որը Բագրատունիների օրոք եղել է Հայաստանի մայրաքաղաքներից մեկը։

Սևանի «ծովամարտ» – Սևանա լճում տեղի ունեցած ճակատամարտն էր, որտեղ Աշոտ II Երկաթը հաղթեց արաբական զորքին։

Անի – Բագրատունյաց Հայաստանի մայրաքաղաքը։ Այն դարձավ մեծ և զարգացած քաղաք՝ հայտնի իր բազմաթիվ եկեղեցիներով, շինություններով և ամրություններով։

Կաթողիկոսանիստ աթոռ – այն վայրը, որտեղ գտնվում էր Հայոց կաթողիկոսի նստավայրը։
Ա2 | Հիմնական գաղափարներ
ա. Պարզաբանի՛ր։ Ի՞նչ ներքին և արտաքին նախադրյալներ կային հայոց թագավորության
վերականգնման համար։

Ներքին նախադրյալներն էին՝ հայ իշխանական տների հզորացումը, Բագրատունիների ազդեցության աճը և հայ ժողովրդի՝ անկախ պետություն ունենալու ձգտումը։

Արտաքին նախադրյալներն էին՝ Արաբական խալիֆայության թուլացումը և Բյուզանդիայի ու Արաբական խալիֆայության միջև պայքարը։ Դրա շնորհիվ Հայաստանը կարողացավ ավելի ինքնուրույն գործել։
բ. Բացատրի՛ր։ Ինչո՞վ էր պայմանավորված Աշոտ I-ի զգուշավոր քաղաքականությունը։ Ինչո նա
երբեք ընդդեմ արաբների չմիացավ բյուզանդական ուժերին:

Աշոտ I-ը վարում էր զգուշավոր քաղաքականություն, որովհետև Հայաստանը գտնվում էր երկու հզոր պետությունների՝ Արաբական խալիֆայության և Բյուզանդիայի միջև։ Նա փորձում էր չստեղծել այնպիսի իրավիճակ, որը կարող էր վտանգել Հայաստանի անկախությունը։

Նա չէր միանում Բյուզանդիային ընդդեմ արաբների, որովհետև այդ դեպքում Հայաստանը կարող էր դառնալ Բյուզանդիայի ազդեցության տակ և կորցնել իր անկախությունը։
գ. Վերլուծի՛ր։ Ի՞նչ միջոցների էր դիմում Արաբական խալիֆայությունը՝ Բագրատունիների
դիմադրությունը թուլացնելու և իր գերակայությունը հաստատելու համար։

Խալիֆայությունը փորձում էր պառակտել հայ իշխաններին, նրանց միջև տարաձայնություններ առաջացնել, աջակցել հակառակորդ իշխաններին, արշավանքներ կազմակերպել և հարկեր պահանջել։ Այս ամենի նպատակն էր թուլացնել Հայաստանը և պահպանել իր գերիշխանությունը։
Ա3 | Քննադատական մտածողություն

1. Ճանաչի՛ր ազդեցությունը: Ի՞նչ հետևանքներ ունեցավ Բագրատունյաց թագավորության համար
   այն, որ արտաքին քաղաքականության հավասարակշռությունն աստիճանաբար խախտվեց հօգուտ
   Բյուզանդիայի։

Բյուզանդիայի ազդեցության ուժեղացումը թուլացրեց Հայաստանի ինքնուրույն դիրքը։ Բյուզանդիան սկսեց ավելի ակտիվ միջամտել հայկական թագավորությունների գործերին։ Ժամանակի ընթացքում հայկական որոշ թագավորություններ կորցրին իրենց անկախությունը և միացվեցին Բյուզանդական կայսրությանը։

1. Ընդհանրացրո՛ւ։ Ինչպե՞ս հաջողվեց Աշոտ II Երկաթ արքային թե՛ պահպանել և թե՛ ամրապնդել
   երկրի անկախությունը:

Աշոտ II-ը կազմակերպեց երկրի պաշտպանությունը, պայքարեց արաբական զորքերի դեմ և միավորեց հայ իշխանների ուժերը։ Նա նաև օգտագործեց Հայաստանի բնական ամրությունները։ Սևանի «ծովամարտում» հաղթանակը մեծ նշանակություն ունեցավ և բարձրացրեց նրա հեղինակությունը։ Դրա շնորհիվ նա կարողացավ պահպանել Հայաստանի անկախությունը։

1. Գնահատի՛ր։ Ի՞նչ նշանակություն ունեցավ Բագրատունյաց թագավորության համար նոր
   մայրաքաղաքի՝ Անիի հիմումը: Անին դարձավ Հայաստանի քաղաքական, տնտեսական և մշակութային կարևոր կենտրոն։ Քաղաքը արագ զարգացավ, կառուցվեցին բազմաթիվ եկեղեցիներ, պալատներ, պարիսպներ և այլ շինություններ։ Անին նպաստեց նաև առևտրի զարգացմանը և դարձավ Բագրատունյաց Հայաստանի հզորության խորհրդանիշը։
   Ա4 | Պատճառ և հետևանք
   Պատկերացրո՛ւ, որ դու Աշոտ III արքայի խորհրդատուն ես և պետք է նրան համոզես, որ նոր
   մայրաքաղաք հիմի, և որ այդ նոր մայրաքաղաքը պետք է այդուհետ մշտական լինի։ Ինչպե՞ս
   կհիմավորես քո առաջարկը։ Մանրամասնի՛ր։

Ես Աշոտ III-ին կառաջարկեի Անին դարձնել Հայաստանի մշտական մայրաքաղաք, որովհետև այն շատ հարմար դիրք ունի և կարող է դառնալ երկրի գլխավոր կենտրոնը։

Նախ՝ Անին գտնվում է կարևոր առևտրական ճանապարհների մոտ, ուստի այստեղ հնարավոր է զարգացնել առևտուրը և տնտեսությունը։ Երկրորդ՝ քաղաքի ամուր դիրքն ու պարիսպները հնարավորություն կտան ավելի լավ պաշտպանել մայրաքաղաքը թշնամիներից։

Բացի դրանից, Անին կարող է դառնալ ոչ միայն քաղաքական, այլև մշակութային և հոգևոր կենտրոն։ Այստեղ կարելի է կառուցել եկեղեցիներ, դպրոցներ, պալատներ և այլ շինություններ։

Եթե մայրաքաղաքը մշտական լինի, պետության կառավարումն ավելի կազմակերպված կլինի, իսկ ժողովուրդը և իշխանները կունենան մեկ գլխավոր կենտրոն։ Այդ պատճառով ես Աշոտ III-ին կասեի, որ Անին պետք է ոչ միայն մայրաքաղաք դարձնել, այլև երկար ժամանակ պահպանել որպես Հայաստանի գլխավոր քաղաք։